Tokaý hojalygy bölümi Hindistan Tehnologiýa Instituty (IIT) Roorkee bilen hyzmatdaşlykda ştatdaky tokaý ýangynlarynyň esasy çeşmesi bolan sosna iňňelerinden briket ýasamak üçin göçme enjam işläp düzdi. Tokaý hojalygynyň işgärleri meýilnamany gutarmak üçin inženerler bilen habarlaşýarlar.
Tokaý ylmy-barlag institutynyň (LINI) maglumatlaryna görä, sosna agaçlary 24,295 inedördül km meýdandaky tokaý örtüginiň 26,07% -ni tutýar. Şeýle-de bolsa, agaçlaryň köpüsi deňiz derejesinden 1000 metrden gowrak beýiklikde ýerleşýär we örtük derejesi 95,49% -e deňdir. FRI-nyň maglumatlaryna görä, sosna agaçlary ýer ýangynlarynyň esasy sebäpleriniň biridir, sebäbi taşlanan ýanýan iňňeler ýanyp, şeýle hem gaýtadan döremeginiň öňüni alyp biler.
Tokaý hojalygy bölüminiň ýerli agaç kesmegi we sosna iňňelerini ulanmagy goldamak üçin öňki synanyşyklary başa barmady. Emma resmiler henizem umydyny üzmedi.
“Biz briket öndürip bilýän göçme enjam döretmegi meýilleşdirdik. Eger IIT Roorkee muny başarsa, onda biz olary ýerli furgon pançaýatlaryna geçirip bileris. Bu bolsa, öz gezeginde, ýerli ilaty iňňeli agaçlary ýygnamaga çekmek arkaly kömek eder. Olara girdeji döretmäge kömek ediň” diýip, Tokaýlaryň Baş Goragçysy (PCCF), Tokaýlaryň Başlygy (HoFF) Jaý Raj aýtdy.
Şu ýyl tokaý ýangynlary sebäpli 613 gektardan gowrak tokaý ýeri ýok edildi, girdeji ýitgisiniň möçberi 10,57 lakh rupiýadan gowrak diýlip çaklanylýar. 2017-nji ýylda zyýan 1245 gektara, 2016-njy ýylda bolsa 4434 gektara ýetdi.
Briketler ýangyç odunyň ornuny tutýan serişde hökmünde ulanylýan kömüriň gysylan bloklarydyr. Adaty briket maşynlary uly we yzygiderli tehniki hyzmat talap edýär. Resmiler ýelim we beýleki çig mallaryň kynçylygyny çekmeýän kiçi görnüşini işläp düzmäge synanyşýarlar.
Briket önümçiligi bu ýerde täzelik däl. 1988-89-njy ýyllarda iňňeleri briket etmek üçin az sanly kompaniýa başlangyç görkezdi, ýöne ulag çykdajylary bu işi girdejisiz etdi. Baş ministr TS Rawat döwlete ýolbaşçylyk edeninden soň, iňňeleri ýygnamagyň hem kynçylyk döredýändigini, sebäbi iňňeleriň ýeňildigini we ýerli derejede kilogramy üçin bary-ýogy 1 Re satyp bolýandygyny yglan etdi. Kompaniýalar şeýle hem degişli wan pançaýatlaryna 1 Re we hökümete royalti hökmünde 10 pais töleýärler.
Üç ýylyň dowamynda bu kompaniýalar ýitgiler sebäpli ýapylmaga mejbur boldular. Tokaý hojalygynyň resmileriniň sözlerine görä, iki kompaniýa henizem iňňeleri biogaza öwürýär, ýöne Almoradan başga hususy paýdarlar öz işlerini giňeltmedi.
“Biz bu taslama üçin IIT Roorkee bilen gepleşikler geçirýäris. Iňňeleriň döredýän meselesi bizi hem şeýle aladalandyrýar we çözgüt tiz wagtda tapylyp bilner” diýip, Haldwaniniň Tokaý Okuw Institutynyň (FTI) tokaýlaryň baş goragçysy Kapil Joşi aýtdy.
Nikhi Şarma Dehradun şäherindäki baş habarçy. Ol 2008-nji ýyldan bäri “Hindustan Times” gazetinde işleýär. Onuň hünär ugry haýwanat dünýäsi we daşky gurşawdyr. Şeýle hem, ol syýasat, saglygy goraýyş we bilim meselelerini beýan edýär. ... jikme-jiklikleri barlaň
Ýerleşdirilen wagty: 2024-nji ýylyň 29-njy ýanwary